"Çocuğum 5 yaşında bu yıl ilkokula başladı. Okula çok büyük bir arzu ile hazırlanmasına rağmen ilk günün sabahından beri okula gitmek istemediğini söyledi. Tüm çabalarıma karşın sınıf içine sokamadım. Benimle birlikte kalmak istiyor yanımdan hiç ayrılmıyor. Şu an okula gitmiyor. Eskiden de bana bağlı bir çocuktu ancak okula başladıktan sonra bu bağlılık daha da arttı.”

Okula gitmeme isteği, kuvvetli bir endişe nedeniyle çocuğun okula gitmeyi reddetmesi ya da bu konuda isteksiz görünmesidir. Okula gitmek istemeyen çocuklar, okula olan isteksizliklerini tipik bir biçimde bedensel yakınmalarıyla başarı kaygılarını dile getiren, böylelikle evde kalabilmek için anne babalarını ikna etmeye çalışan çocuklardır.

Okula başlama, tüm başlangıçlarda olduğu gibi, hem coşku, hem de biraz kaygı verici bir olaydır. Okul dönemi, çocuk ve ailesi için yepyeni ve önemli bir evredir. Okula başlama; belirli bir olgunluğa ulaşma, sorumluluk alma, bunların getirdiği sevinç yanında, ana babadan ayrı, kendi başına yeni ve bilinmez bir serüvene başlamanın korkularını birlikte içerir. Zekası yeterli olsa bile, çocuk ruhsal yönden okula hazır değildir; evin koruyucu sığınağından çıkmak Okul çağına gelmiş olmasına karşın, öğrenme ve kavraması yeterli düzeye  ulaşmamış olabilir.

Okula uyum zorluğu ile okul kaçağı olmayı birbirine karıştırmamak gerekir. Okula uyum zorluğu olan çocuk, değişik zamanlarda okula anne ve babasının bilgisiyle gitmez ve evde kalır. Çocuğun okula gitmemesinin temelinde başarısızlık korkusu ve sınıf içinde aktif olamama endişesi bulunur. Okuldan kaçan çocuklarsa okulu sevmezler, aynı zamanda tembeldirler ve akademik amaçları yoktur.

Okula uyum zorluğunun özellikleri

·         Okula gitmek istemeyen çocukların mide bulantısı, karın ya da baş ağrısı şeklindeki bedensel şikayetleri genellikle sabahları uyanır uyanmaz görülmekte ve okula gitmemelerine karar verilir verilmez de kendiliğinden kaybolmaktadır.

·         Okula uyum zorluğunun, erkek ve kız çocuklarda görülme sıklığı eşittir. Çocuğun okula başlama yaşı olan 5–7 yaşlar ve yine ilköğrenimin bittiği, daha büyük sınıflara başlama dönemi olan 12–14 yaşlar arasında en yüksek oranda ortaya çıktığı saptanmıştır.

·         Okula uyum zorluğu geliştiren çocuklar genellikle başarı kaygısı olan, uslu, uyumlu, aşırı onay bekleyen çocuklardır.

·         Bu çocuklar genelde aile bireyleri dışındaki yabancı kişilerle sosyal ilişki kurmakta güçlük çekerler ve utangaçtırlar.

·         Okula giden çocukların yaklaşık %2 ‘sinde görülür.

Okula uyum zorluğunun nedenleri

Ailevi Nedenler:

·         Asıl korkulan şey okul değil evden, anneden ayrılmaktır. Okula uyum zorluğu yaşayan çocukların, yaşamlarının daha önceki yıllarında anneleri tarafından aşırı özen içinde oldukları, tüm gereksinimlerini karşıladıkları ve onları sürekli olarak kırıklığa uğramaktan korudukları dikkati çeker. Annelerinin bu koruyucu ve baskılı ortamından bir an olsun uzak kalmamış bu çocukların yabancı bir çevrede ve tanımadıkları insanlarla birlikte günlerini geçirmeleri, onları son derece huzursuz kılar.

·         Boşanma,  anne veya babanın başka biriyle evlenmesi veya maddi sorunlardan kaynaklanan stresli bir ev yaşamı,

·         Çocuğun yeni bir kardeşin doğması, taşınma, hastalık, yakın birinin ölümü gibi bir stres faktörünün olması.

Okula Bağlı Nedenler:

• Duyarsız, sürekli emir veren bir öğretmen ya da başka bir okul personeli,

·         Uygun olmayan bir sınıf içi yerleştirme, özellikle de çocuğunuzun fazla tehditkar bulduğu bir yere oturtulması,

·         Teneffüs, sesli okuma, sınıf önünde ders anlatma, beden eğitimi gibi etkinliklerden korkup, gerçekleştirmede güçlük çekmesine rağmen bunları yapması için zorlanması,

·         Okulda ya da okul yolunda fiziksel olarak tehdit edici bir yerin ya da birilerinin olması.

Okula uyum zorluğu yaşayan çocuklarda ortaya çıkan sonuçlar:

·         Bu çocuklar, anne babaları tarafından aşırı korunma sonucu bağımlı, anne babaya adeta yapışık bireyler olarak gelişirler.

·         Tüm gereksinimlerinin karşılanması, çocuğun çok isteyen ve hileye başvuran birey olmasına yol açar. Bu tür çocuklar, istedikleri her şeye istedikleri an kavuşurlar.

·         Anne ve babaların, disiplin konusundaki yetersizlik ve başarısızlıkları nedeniyle gerektiğinde çocuğun isteklerini engelleyememeleri, çocukta egemenlik duygusunun gelişmesine neden olur. Bu durumda çocuk, sadece kendisine ilişkin konulara değil, tüm aile içi işlere karışır.

Okula uyum zorluğunu yenmesi için çocuğunuza nasıl yardımcı olabilirsiniz?

·         Çocuğunuzun okula dönmesi konusunda ısrar edin:

Okula uyum zorluğunda yapılacak en iyi şey, çocuğunuzu mümkün olduğunca çabuk okula geri götürmenizdir. Okula devam çocuğunuzun okula uyum zorluğunda yaşadığı fizyolojik belirtilerin azalmasına yardımcı olur ve sonunda çocuğunuz okula gitmekten yeniden zevk almaya başlar. Bu nedenle çocuğunuzu okula gitmeye devam ettiği sürece kendini daha iyi hissedeceği konusunda ikna edin.

·         Okula Gitme Zamanlarında Eskisinden Daha Kararlı Olun:

Önceleri okul sabahları güç olabilir. Çocuğunuza kendisini nasıl hissettiğini sormayın bu durum çocuğunuza şikayet etmek için fırsat ve cesaret verecektir. Çocuğunuzu gözleyin, eğer ev içinde dolaşabiliyor ve çok rahatsız görünmüyorsa okula da gidebilecektir. Eğer çocuğunuzun fiziksel yakınmaları varsa ve genel yakınmalarına benziyorsa, çok fazla tartışmadan onu hemen okula hazırlayın ve gönderin. Eğer çocuğunuzun sağlığı konusunda endişeli iseniz doktor kontrolü yararlı olacaktır. Aksi halde okula gönderin ve öğretmeni durumdan haberdar edin, çocuğunuz ciddi bir şekilde hastalanırsa sizi arayıp haber vermelerini isteyin. Çocuğunuz okula geç kaldığında, servisi kaçırdığında, mutlaka onu okula göndermek için başka çözümler geliştirin ve en kısa zamanda okula gönderin. Bazen çocuğunuz kendiliğinden eve dönebilir, bu durumda da yapmanız gereken onu okula geri göndermektir.

·         Okul Çalışanlarının Yardımını isteyin:

Çocuğunuzun öğretmenini konu hakkında bilgilendirmeniz, öğretmenin çocuğunuzu anlaması konusunda yardımcı olur. Öğretmenin bilgilendirilmesi, öğretmenin çocuğunuzun bazı davranışlarını daha toleranslı olmasını sağlayabilecektir.
Eğer okulda bir hemşire varsa, hemşirenin de aydınlatılması yerinde olacaktır. Okul hemşiresine, çocuğunuz fiziksel yakınmalarla gelirse onu eve göndermek yerine, 10–15 dakika dinlenmesine izin verdikten sonra çocuğunuzu sınıfına geri göndermesini söyleyebilirsiniz.

·         Çocuğunuzun Akranları İle Zaman Geçirmesine Yardımcı olun:

Okula uyum zorluğu olan çocuklar, okul dışında daha çok aileleri ile zaman geçirmek, evde oynamak, odalarında yalnız olmak ya da televizyon seyretmek isterler. Birçoğu geceleri arkadaşlarının evinde kalamaz, hemen eve dönmek isterler. Böyle durumlarda çocuğunuzu akranları ile vakit geçirmesi için teşvik edin. Çocuğunuzu çeşitli aktivitelere göndermek, arkadaşlarını evinizde geceleri kalmaları için davet etmek, çocuğunuza yardımcı olacaktır.

Kaynaklar:

Ø      Yavuzer, H. “Çocuk Psikolojisi”, Remzi Kitabevi, 21. Baskı, Ekim 2001,İstabul.

Ø      Şenol, S. “Çocuk ve Okul”, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Bölümü, Ankara.

Ø      Preuschoff, G. , Türkçesi: Schulze, Ö. , “Çocukların İçindeki Korkular”, Beyaz Yayınları, Ağustos 1998, İstanbul.

OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE

EĞİTİMİN AMACI

Eğitimin hedefi etkin birey, etkin vatandaş yetiştirmektir. 

 Eğitim sürecinde çocuğun, kendi bireyselliği korunurken toplumla bir bütün hâlinde ve toplumun gelişmesine faydalı sorumlu vatandaş olması da gerçekleştirilmelidir. Bu ise ancak temel bilgi, beceri, alışkanlıkların kazanıldığı okul öncesi yıllarından başlayarak çocukların öğrenme yaşantılarının kalitelerini arttırma yönünde gösterilecek dikkatli çabalarla mümkün olabilir. Bu nedenle okul öncesi yaşlarından itibaren çocukların büyüme, gelişme ve öğrenme ortamlarını nitelikli hâle getirmek gerekmektedir.

OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE EĞİTİMİN ÖNEMİ

"Beş yaşındaki bir çocukla benim aramdaki uzaklık bir adımdır, fakat yeni doğmuş bebekle beş yaşındaki çocuk arasındaki uzaklık korkunçtur."   Tolstoy                                                                         

       İnsandaki potansiyelin en üst sınırına kadar geliştirilebilmesi, ancak ona çok erken dönemlerde sağlanacak imkânlarla mümkün olabilir. Bu dönemle yaşamın ilk yıllarındaki eğitimin, çocuğun içinde bulunduğu fiziksel ve sosyal çevrenin, onun gelişmesinde çok önemli rolü vardır. Okul öncesi yıllar ve ilköğretim çağı bu bakımdan hayati bir öneme sahiptir. Bu yıllarda çocuğa "verilenler veya verilemeyenler" onun geleceğini belirler. Kısacası bu dönem, insan yaşamının temelini oluşturur.

Her çocuğun şahsiyeti altı-yedi yaşına kadar oluşur. Bu yaş her şeyin başlangıcı değil, yaklaşık olarak kişilik oluşumunun tamamlandığı yaştır. Yedi yaşından sonra yapılacak çok şey olsa da çocuğun şahsiyet iskeleti ilk yedi yıl içerisinde kurulur. Daha sonra yapılanlar bu iskeleti ete büründürülmesi ve süslenmesidir.

Bu nedenle sağlıklı, mutlu, yaratıcı insanlar yetiştirebilmek için bu dönemi tanımak her anne babanın görevidir.

OKUL ÖNCESİ EĞİTİME NEDEN GEREK DUYULMUŞTUR? 

       Yirminci yüzyılın ilk yarısında sanayi ve teknoloji alanındaki gelişmeler, hızlı nüfus artışı ve kentleşme, artan hayat pahalılığı ve gelir düzeyini yükseltme zorunluluğu gibi etkenler, toplumun yapısında birtakım sosyal değişmelere ve ekonomik gelişmelere yol açmıştır.

Bu değişmelerden en fazla etkilenen sosyal kurumların başında aile müessesesi gelmektedir. Aile kadroları gelişmelere paralel olarak daralıp küçülmeye başlamıştır. Böylece zaman içinde büyükanne- büyükbaba kadronun dışında kalmışlar. Böylelikle geniş aile tipi yerine ana-baba ve çocuklardan oluşan modern aile dediğimiz çekirdek aile tipleri doğmuştur.

Her bir çocuk, kişiliğinin özgürce gelişimi için okul öncesi eğitim sürecinden mutlaka istifade ettirilmelidir. Çocuğun kişiliğinin belli kalıplara döküldüğü, duygu tohumlarının ekildiği bu devrede çocuk ne tamamen ailede kalmalı, ne de tamamen okul öncesi eğitim kurumuna bırakılıp anneden ayrı bırakılmalıdır. Bu dönemde aile ile kurumlar arasında sıkı bir işbirliği sağlanması daha yerinde olacaktır.

Aile çevresindeki koşulları ne denli iyi ve elverişli olursa olsun, çocuğu yaşıtlarıyla birlikte uygun bir ortamda ve uzman eğitimcilerin gözetiminde temel öğrenim olan ilkokula hazırlamak, daha olumlu sonuçlar vermektedir.

 
Ancak, yaşam koşulları sebebiyle, annenin aileye ekonomik katkıda bulunmak üzere çalıştığı durumlarda, “ bakıcı ”’ dan yararlanma seçeneği birçok eğitimsel yanlışı da beraberinde getirmektedir. Çocuk, model olarak kendisine bakan bu kimseyi aldığından, onun konuşmasındaki dilbilgisi hatalarını, örf ve âdetini taklit yoluyla kolayca öğrenebilecektir. Daha da önemlisi, anneye en çok gereksinim duyduğu bu dönemde anneyle fizik temastan ve duygusal etkileşimden uzak büyüyecek, bu da çocuğun kişiliğini ve duygusal gelişimini önemli bir biçimde etkileyecektir. Büyükanne yanında bakım, aşırı hoşgörü ve şımartma sebebiyle, eğitimsel açıdan tehlikelidir.

ANAOKULUNA GİTMEK ÇOCUĞA NELER KAZANDIRIR?

Çocuğun oyun gereksinimini en iyi karşılayan toplumsal kurum, “ana okulları”dır.

0–6 yaş çocuklarının eğitimini gerçekleştiren anaokulunu, annenin yokluğunu giderecek bir kurum olarak değil de, annenin tek başına çocuğun üzerindeki rolüne katkıda bulunan ve bu rolü yaygınlaştıran bir kurum olarak değerlendirmek gerekir. 
 Çocuklar, bir fikir, bir davranış, bir ürün ortaya çıkardıklarında kendilerini önemli hissederler. Çocukların bir işe yaradıklarını görmeye gereksinimleri vardır. Onlara sorumluluklar vererek yeterliliklerini görmelerine böylece kendilerine güven duymalarına olanak verilmelidir.
Froebel’ in deyişiyle: “anaokulunun amacı, öğrenmeye ilgi uyandırmaktır.”

            Anaokulu, çocuğa bilgi aktarmaktan çok, çocuğun içinde var olan yeteneklerin serpilip gelişmesine yardımcı olur.

            Çocuk, anaokulunda en iyi oyun ortamını bulur, işbirliğini geliştirir, yaşıtlarıyla ilişkiye girer. Anaokulu çocuğa, kendi hakkını korurken, paylaşmayı ve başkalarının özgürlüğünü zedelememeyi öğrenir.

Parmak boya ve resim faaliyeti, su oyunu, kum oyunu, ritmik jimnastik, bloklarla oynama önde gelen oyun dizileri arasında sayılabilir. Çocukların en hoşlandıkları dramatik oyun köşeleri, doktorculuk, bebekçilik, bakkalcılık köşeleridir. Çocuk, en iyi ve örgütlü oyun ortamını anaokulunda bulur. 
Anaokulunun temel öğretim programı içinde insan ve hayvanları tanıtma, ülkemize ve dünya ülkelerini tanıma, önemli olay ve günlerle, trafik, görgü gibi çeşitli kuralları öğrenme sayılabilir. 
Anaokulu aynı zamanda kuralları en etkili bir biçimde öğretebilen bir kurumdur. Çocuk yaşıtlarıyla ilişkiye girerek birlikte yaşamayı, yemek yemeyi, uyumayı ve oynamayı öğrenir. Böylece başkalarının özgürlüğünden haberdar olur. “Ben” ve “başkası” kavramalarının bilincine vararak yardımlaşma ve işbirliği duygusunu geliştirir. 

            Okul öncesi eğitiminin amaçlarından biri de, çocuğun anaokulunda kendi kişiliğine karşı olumlu bir tutum geliştirmesidir. Çocuğu okul öncesi eğitimi sırasında yaşantıları mutlu ve anlamlı olursa, ilkokula kendine yönelik olumlu duygularla başlaması ve başarı olasılığı artacaktır. 
            Bedensel, sosyal, zihinsel, duygusal gelişimlerini sağlamada okul öncesi eğitim kurumlarının önemli katkısı, özellikle çocuk, ilköğretime başladığında kendisini göstermektedir. Araştırmalar, okul öncesi eğitim kurumlarında eğitim gören çocukların bu eğitimi görmeyenlere kıyasla ilkokulda daha uyumlu ve girişken, sosyal etkinliklerde daha başarılı olduklarını ortaya koymaktadır.

 

            Çocuk kendisine sunulan onlarca olanak içerisinden kendisine uygun olanı seçer.

 

Böylelikle çocuk;

• Kendi zaman ve enerjisini gerektiği gibi kullanarak, neyi nasıl yapacağına ilişkin tercihler yapma ve karar alma fırsatı bulur.
• Kendi seçtikleri amaçları ve görevleri özgür bir biçimde ve sorumlulukla tanımlama ve yeteneklerini geliştirme fırsatı bulur. 
• Arkadaş ve yetişkinlerle grup planlaması yapmak ve ortak çaba gösterme konusunda fırsat bulur.

• Düşüncelerini dile getirebilme ve başkalarına iletebilme şansını elde eder.

       Bu nedenlerden dolayı, okul öncesi dönemi çocuğu, annenin çalışıp çalışmadığına bakılmaksızın anaokuluna gitmelidir.

Anaokulunda çocuk, temelleri daha doğumdan itibaren evde atılmaya başlanan, ancak çok kere kararlı bir tutum bulunmadığı için, istenilen düzeye ulaşamayan temel alışkanlıkları ( yemek, uyku, tuvalet, temizlik ) kazanma yolunda olumlu adımlar atabilir.

            Burada değişik yetişkinlerle karşılaşan çocuk, ayrıca yaşıtları ve kendisinden daha büyük ve daha küçük çocuklarla bir arada oynamayı, onların istekleri ile kendi istekleri çatıştığında kimseye zarar vermeden bunun üstesinden gelebilmeyi de öğrenebilir.

             Bir okul öncesi kurumda belirli bir zaman dilimi içinde bir sıra düzen izleyen faaliyetler, çocuğun zaman kavramını ve bunun insan yaşamındaki yerini ve önemini öğrenmesine yardımcı olur.

            Okul öncesi kurum, öğretmenin denetim ve uyarıları ile çocuklara okuldaki eşyaları ve oyuncakları ortaklaşa kullanmayı birbirlerinin sırasını ve hakkini gözetmeyi ve birbirleri için bir şeyler yapabilmeyi öğretebilecek en iyi ortamlardan birisidir.

            Yemek sırasında arkadaşlarına ekmek servisi yapmanın, onların bardaklarına su doldurabilmenin çocuk için zevkli bir uğraş olduğu kadar gelecekte kuracağı insan ilişkileri için de olumlu bir temel oluşturacağı kuşkusuzdur.
Çocuklar evde yapamadıkları birçok faaliyeti anaokulunda gerçekleştirirken, arkadaşları ile konuşarak onların düşüncelerinden haberdar olurlar. Kendi görüşlerini ve düşüncelerini rahatça ifade edebilirler.

OKUL ÖNCESİ EĞİTİM VE YABANCI DİL

Niçin çocuklar kolay bir şekilde dil öğrenme yeteneğine sahiptirler?

            Çocuklar için 0–6 yaş arası dönem yabancı dil öğrenme açısından hayati öneme sahiptir. Doğumdan itibaren 6 yaşına kadar çocuğun beynindeki nörofizyolojik mekanizma çok aktiftir ve bu mekanizmanın yardımıyla dil otomatik olarak beyne kaydedilmektedir. Çocuk duyduklarını adeta bir kasete kaydedercesine beynine kaydetmektedir. Dil öğrenimi bir süreçtir. Bu sürecin en önemli adımlarından biri 0–6 yaş grubundayken atılmalıdır. 6 yaşından sonra yabancı dil eğitimine başlayan çocuklarda, dil dağarcıkları sonradan öğrendikleri az sayıdaki kelimelerle sınırlı kalmış ve üstelik bu kelimelerle cümle oluşturabilme özelliğine de sahip olamamışlardır. Bunun sebebi nörofizyolojik mekanizmanın etkinliğini kaybetmesinden başka bir şey değildir. 

Anne-baba’nın çocukla beraber yabancı dil konuşması, öğrenilen yabancı dili aktif olarak ev ortamına taşıması öğrenme sürecini kolaylaştırır.  Tabii ki çocuğun gönüllü olması çok önemlidir. Çocuk hiçbir zaman için zorlanmamalıdır.

ANAOKULUNA GITMEK ISTEMEYEN ÇOCUGA NASIL YARDIMCI OLUNABILIR?

 

            Anaokuluna gitmek istemeyen çocuk genellikle kuralsız ve özgür ortamda, dilediği gibi yaşamını sürdürmeyi yeğleyen çocuktur. Çocuk merkezli ev ortamında ilkeler ortaya kesin hatlarıyla konmadığı zaman kurumdaki yemek, uyku çocuk için göze batan, rahatsız edici unsurlar olmaya başlar. Çoğunlukla koruyucu ve aşırı hoşgörülü ( gevşek ) aile ortamlarından gelen çocuğun okul çevresinde kaygısı artar. Çocuk evdeki kuralsız dünyasında büyükannesine her şeyi yaptırabilmektedir. Düzenini de bozmak istememektedir. 
            Çocuğun anaokulunu reddetmesi halinde, ana-baba, büyükanne ve büyükbabadan herhangi birinin çocuktan yana tutumu ona güç verir ve tepkisi büyür. Oysa çocuğun katıldığı ilk sosyal kuruma uyumu önemlidir. Okula gidişinin tüm aile üyelerince desteklenmesi beklenir. Burada önemli ölçütlerden birincisi, çocuğun kurumda ana-babanın yanında arkadaşlarıyla oynayabilmesi, ikincisi ise, ana-baba kurumdan ayrıldığında ağlamayı kesip oyun faaliyetine girebilmesidir. Bunların gerçekleşmesi halinde, çocuk kuruma uyum konusunda zorlanmalıdır.

            Bu amaçla ailenin tüm bireyleri, çocuğun kuruma gitmesi konusunda görüş birliği içinde olmalıdır. Çocuk servise ya da anaokuluna, bağımlı olmadığı ebeveyni tarafından götürülmeli, okula gitme konusunda hiçbir şekilde ödün verilmemelidir. Uyum konusunda zorlanan çocuk için çeşitli yöntemler uygulanabilir.

            Örneğin ebeveyn çocuktan kademeli uzaklaşma yolunu seçebilir. Birinci gün salonda, ikinci gün bahçede kalan anne, üçüncü gün öğlen yemeğine uğramakla yetinebilir. Üçüncü gün sonrasında ise annenin okula uğramasına bile gerek duyulmamakta aksine anne-babanın okulda çocuğa görünmesi telafisi zor olan sonuçlar doğurabilmektedir.

Bilişsel Gelişim Nedir?
Biliş (cognition) sözcüğü, dünyamızı öğrenmeyi ve anlamayı içeren zihinsel faaliyetler anlamına gelir. 
Bilişsel gelişim, kişinin çevresi ile olan etkileşimi ve genetik faktörlerin de etkisi ile kazandığı anlayışı, algılamayı ve düşünmeyi ifade eden bir süreçtir.

Piaget'e göre bilişsel gelişim, refleks düzeyindeki tepkilerden, olgun bir insanın tepkilerine ve düşünce düzeyine varana kadar gecen, birbirini izleyen dört dönemlik bir süreçtir.

Piaget, bebeklik donemin çocukların, objelerin devamlı olduklarını, değişmezliklerini bile düşünemezken, zamanla bicim ve büyüklük kavramlarını tanımaya başladıklarını söylemektedir.

ÇOCUĞUNUZU DESTEKLEMEK İÇİN NE YAPABİLİRSİNİZ

Sanatla olan ilgisini artırmaya çalısın.

0-2 YAS DONEMİ ÇOCUKLARINDA DİLSEL GELİŞİM
1. evre: Ağlama
Doğumdaki ilk ağlama, konuşma gelişiminin başlangıcı olarak kabul edilir. Bebeğin ağlarken çıkardığı sesin içinde birçok değişik ses (ağlama, geğirme, öksürme ve esneme vs.) vardır. Bunlar, daha sonra konuşmada kullanılacak seslerin temellerini oluşturur ve konuşma için gerekli bazı alıştırmalardır. 
2. evre: Agulama, Lokalizasyon
İkinci ayın başlaması dolaylarında
 bebekler agulama olarak nitelendirilen 
sesler çıkarmaya baslar. Bu sesler
 çoğu zaman "oooo" ya da "aaaa" gibi 
acık ünlüler olmaktadır
3. evre: Cıvıldama
Bebekler altı aylık olduklarında içinde ünsüzlerinde bulunduğu çok çeşitli sesler için dudaklarını, dillerini, dişlerini ve gırtlaklarını çok fazla kullanırlar. 
"gaf gaf", "be be be" gibi heceleri söylemek için ünlüleri ve ünsüzleri tekrar tekrar birleştirmeye ve büyüklerinin dilinin tonlama, ritim ve vurgulama örüntülerini kullanmaya başlarlar.
4. evre: Tek sözcük
Genellikle bir yas civarı ilk anlaşılır sözcüğü söylediğinde cıvıldama evresi sona erer ve tek sözcük evresine girer.
Bu evrede bebek çevresindeki cümleleri anlamaktadır. Örneğin "Hayır" denildiğinde anlar, basit talimatlara uyar. Müzik oyunları oynayabilir. "mor", "miyav", "hav" gibi hayvan seslerini 
taklit edebilir. Bu donemdeki sözcük dağarcığı ortalama 5-20 arasındadır.

5. evre: Telgraf konuşması
Yaklaşık olarak on sekiz ay ile iki yas civarında baslar. Çocuk iki ya da uç kelimelik cümleler kurmaya baslar. Çocuk olası en kısa yoldan kendini ifade etmeye çalışır. Çocuk "babam evde" anlamında "baba ev" der. Veya çocuk bebeğine bakarak "anne ver" diyebilir.
6. evre: Tam Cümle
Çocuk artık basit cümleler kurmaya baslar. Cümlelerde çekimin kullanılması dikkati çeker. Sürekli olarak nesnelerin ve insanların isimlerini sorar.  

ÇOCUĞUNUZU DESTEKLEMEK İÇİN NE YAPABİLİRSİNİZ

3+ Yaş Gelişim Özellikleri

3 yaşından itibaren OYUN çağına giren çocuk, çevresinde kendisinden bağımsız bir dünyanın varlığını ve kendisinin o dünya içinde bir birey olduğunu kabul etmiştir. Bu evrede çocuk kendine özel bir benlik ve cinsiyet duygusu geliştirmeye başlar.

Çevreden ve diğer insanlardan ayrı bir birey olduğunu kavrayan çocuk, artık “nasıl bir kişi olacağını” araştırma yoluna girmiştir.

BİLİŞSEL GELİŞİM

Bireyin, çevresindeki dünyayı anlamasını ve öğrenmesini sağlayan aktif zihinsel faaliyetlerde

gelişime BİLİŞSEL GELİŞİM adı verilmektedir.

 Bilişsel gelişim; bebeklikten yetişkinliğe kadar bireyin çevreyi, dünyayı anlama, düşünme yollarının daha kompleks ve etkili hale gelme sürecidir.

Bilişsel gelişimi sınıflandıran ilk psikolog Piaget’e göre 2-7 yaş arası ‘işlem öncesi evre’ dir ve dönemin en karakteristik özellikleri benmerkezci düşünce ve oyuna düşkünlüktür. Çocuk bu yaşlarda başkasının bakış açısından düşünemez. Her olayı kendi açısından görür ve her şeyi kendine göre değerlendirir (egosantrizm).

Henüz paylaşma duygusu gelişmemiştir.
Bu dönemde çocuk, çevresindeki oyuncak veya nesnelere canlıymış gibi davranır. Onlarla konuşur, onların düşündüğüne inanır. Bu durum çocuğun canlı ile cansızı tam olarak ayırt edememesinden kaynaklanmaktadır.(Animizm)
 

• Kırmızı, sarı, mavi gibi ana renkleri bilir.
• Nesneleri belli özelliklerine göre ayırt edebilir ve eşleştirebilir.
• Hayal oyunları oynar, hayal arkadaşları yaratır ve bunlar sanki gerçek olaylar veya gerçek kişilermiş gibi davranabilir.
• Büyüklük ve sayıyla ilgili basit kavramları anlar.

Ailelere Öneriler

Çocuğun sorularına bıkmadan cevap verilip, olaylar sebep-sonuç ilişkisi içinde anlatılırsa; çocuğun sözcük bilgisi artmış olur ve olayları birbirine bağlamasına yardım etmiş olunur. 
‘Camdan sarkma’ yerine ‘Camdan sarkarsan düşebilirsin’ gibi…

Çocuğunuz zihinsel olarak hazır olmadan bazı soruların yanıtları öğretilse ve açıklansa da bir şey öğrenemez. Ne öğretildiğini anlamayan çocuk kırılır. Bu yüzden soyut kavramlardan uzak durmak gerekir.

Bellekleri kısa süreli olduğu için öğretilecek bilgiler parça parça açıklanmalıdır.

Oyun, yaratıcı düşünceyi geliştirdiğinden, oyun oynamalarına izin verin.

Çocuğa çevresindeki nesne ve olaylarla ilgili sorular sorun ve onların sorularına basit, anlaşılır cevaplar verin.

Çocuğun zaman içinde bağımsızlığını öğrenebilmesi için kendi kendine yetmesine ortam hazırlayın. Kararlarına karışmayın.Seçimine saygılı olun.

Çocuğunuza bilgiyi hazır olarak vermek yerine, deneme yanılmalarla veya araştırmaya yönelterek kendisinin bulmasını sağlayın.

DİL GELİŞİMİ

Dil gelişimi, doğumla birlikte başlayan ve tüm yaşam boyu devam eden bir süreçtir.
Çocuklar yaşamlarının ilk günlerinden itibaren çevrelerindeki sesleri algılamaya, sesler çıkarmaya ve içinde yaşadıkları toplumda konuşulan dilin temel yapısını kazanmaya başlamaktadırlar.
Dil gelişimi, çevre ve ailenin sosyo-ekonomik durumundan büyük ölçüde etkilenmektedir. Bugün televizyon, bilgisayar gibi kitle iletişim araçları sayesinde çocukların kelime dağarcıkları 15-20 yıl öncesine göre çok daha gelişmiştir. 
Yapılan araştırmalara göre, cinsiyet faktörünün de konuşmada etkili olduğu saptanmıştır; kız çocukları, erkek çocuklarına göre daha erken konuşmakta ve kelime hazineleri daha zengin olmaktadır.

Çocuğumuz Neler Yapabilir?

• 4-5 sözcüklü diziler kurarak konuşur.
• Basit bir sohbete katılır.
• Zamirle kendini ifade edebilir.
• Çevresindeki nesneleri tanır ve onları adlandırabilir.
• Özellikleri belirtilen nesneleri getirebilir.
•  Müzik eşliğinde dans edip şarkı söyler.
• Sesinin tonunu ve hızını ayarlayarak konuşabilir.
• Yaptığı bir resmi anlatabilir.
• Kendi kendine konuşur ve çok soru sorar.
• Bir hikâye oluşturup anlatabilir.
• Olayları birbirine bağlayıp olan biteni anlatabilir.
• İki bağımsız emri yerine getirir.(Topu al, kitabı ver.)
• Oluş sırasına göre iki olayı anlatır.
• Konuşması yabancılar tarafından rahatlıkla anlaşılır.
• Anlatılan bir şeyle ilgili sorulan soruları anlar ve yanıtlar.



Ailelere Öneriler

Günlük yaşantı ile ilgili kısa açıklamalar, sohbetler yapın.
Karışık bir konuşmayı ona anlayabileceği düzeyde açıklayarak anlatın.
Evdeki konuşmaları, çocuksu sözcüklerle değil, normal şekilde yapın.
Çocuğun düşünme ve anlatma yeteneğini geliştirmesi için zaman tanıyın.
Çocuğun yaşıtlarıyla iletişim kurması sağlanmalı, sorduğu sorulara açık ve doğru yanıtlar verilmelidir, ancak anne-baba çocuğu, yaşıtlarıyla kıyaslamamalı, çocuk konuşma olgunluğuna erişmeden konuşmanın gerçekleşmeyeceği unutulmamalıdır.

Biliş, dünyamızı anlamayı, tanımayı ve öğrenmeyi içeren tüm zihinsel süreçleri kapsar. Biliş denince aklımıza ilk gelen zekâdır. Ayrıca algılama kavram oluşturma, dil edinme, hatırlama, sembolleştirme, kategorileştirme, düşünce, problem çözme ve yaratma gibi zihinsel aktiviteleri içerir. Bilişsel gelişim; bebeklikten yetişkinliğe kadar bireyin çevreyi, dünyayı anlama, düşünme yollarının daha kompleks ve etkili hale gelme sürecidir.
Bilişsel gelişimi sınıflandıran ilk psikolog Piaget’e göre 2-7 yaş arası ‘işlem öncesi evre’ dir ve dönemin en karakteristik özellikleri benmerkezci düşünce ve oyuna düşkünlüktür. Çocuk bu yaşlarda başkasının bakış açısından düşünemez. Kendini olayların merkezinde görür. Her şeyin kendisi için yaratıldığını düşünür, her şeyi kendine göre değerlendirir (egosantrizm). 
Çocuk dili kullanmaya başladığı için sembolik düşünme becerileri gelişir. Nesneleri sözcüklerle ifade etmeyi öğrenir.

Çocuğumuz Neler Yapabilir?

• Özellikleri belirtildiğinde iki ve üç boyutlu nesneleri seçebilir.
• Dört seçenekten istenilen rengi seçebilir.
• Altı rengi isimlendirebilir ve genelleyebilir.
• Sekiz parçalı eşleştirme kartlarını seçip, düzenleyip eşleştirebilir.
• Orijinal resim ile aynı resmin gölgesini eşleştirebilir.
• Sayıları ezberleyebilir.
• 1’den 5'e kadar olan nesneleri dokunarak sayabilir.
• 5'e kadar sıra dizisi içindeki sayıları seçer ve isimlendirebilir.
• 5'e kadar olan sayı kümelerini ve sayıları eşleştirebilir.
• 6 adet bloğu büyüklük sırasına göre dizebilir.
• Nesneleri görmeden dokunarak tanımlayabilir.
• 6–8 parçalı bir bulmacayı tamamlayabilir.
• Zamanla ilgili kavramları doğru kullanabilir.

 Ailelere Öneriler

• Çocuğun sorularına bıkmadan cevap verilip, olaylar sebep-sonuç ilişkisi içinde anlatılırsa; çocuğun sözcük bilgisi artmış olur ve olayları birbirine bağlamasına yardım etmiş olunur.
• ‘Camdan sarkma’ yerine ‘Camdan sarkarsan düşebilirsin’ gibi…
• Çocuğunuz zihinsel olarak hazır olmadan bazı soruların yanıtları öğretilse ve açıklansa da bir şey öğrenemez. Ne öğretildiğini anlamayan çocuk kırılır. Bu yüzden soyut kavramlardan uzak durmak gerekir.
• Bellekleri kısa süreli olduğu için öğretilecek bilgiler parça parça açıklanmalıdır.
• Oyun, yaratıcı düşünceyi geliştirdiğinden, oyun oynamalarına izin verin.
• Çocuğa çevresindeki nesne ve olaylarla ilgili sorular sorun ve onların sorularına basit, anlaşılır cevaplar verin

DİL GELİŞİMİ

İnsan doğuştan dil ve konuşma yeteneğiyle doğar. Önce çevresindeki sesleri dinler, bunları anlamaya ve benzerini çıkarmaya çalışır. Ardından sözcükleri kullanarak cümleler kurar, kendisini anlatmak ve çevresini anlamak için... 
Sözcükler en güçlü sosyal araçlardır. Dil, çocuğu egosundan uzaklaştırıp, onun sosyal bir kişi olmasını sağlayan, kendisini kontrol ve takip ettirebilen, düşüncelerini, duygularını ve davranışlarını yavaş yavaş öğretebilen ve kendini güvenli hissetmesine yardım eden bir davranıştır. 
Çocukların sözcük dağarcığı 6 yaşına kadar 10.000 sözcüğe ulaşabilir. Yani günde 5 yeni sözcük öğrenebilirler.

Çocuğumuz Neler Yapabilir?

• Resimleri mantıklı bir şekilde açıklayabilir.
• Hikâye ve masal anlatabilir. Bildiği birkaç şiiri ezberleyebilir ya da çocuk şarkısını doğru olarak söyleyebilir.
• Grup halinde olan konuşmalara katılır.
• Sıfatları rahat kullanmaya başlar.
• İsteklerini ayrıntıları ile anlatabilir.
• Bilgisini arttırmak için sorular sorar
• Dilbilgisi kurallarına uygun konuşur.
• Her şeyin neden ve niçin’i ile ilgilenir.
• Söylemek istediğini dile getirmeden önce düşünür, sonra söyler.
• Telefonunu ve ev adresini söyleyebilir.
• 6–8 kelimelik cümleler kurabilir, söylendiğinde tekrarlayabilir.
• Soyut nesnelerin anlamlarını sorabilir.
• Zıt anlamlı soyut ve somut kelimeleri söyleyebilir.
• Günlük yaşantısını anlatabilir.
• Yer ve hareket tarif edebilir.

Ailelere Öneriler

• Anne-babalar konuşmalarıyla çocuklara iyi örnek olmalıdırlar.
• Evdeki konuşmalar, çocuksu sözcüklerle değil, normal şekilde yapılmalıdır.
• Çocuğun düşünme ve anlatma yeteneğini geliştirmesi için zaman tanınmalıdır.
• Çocuğun yaşıtlarıyla iletişim kurması sağlanmalı, sorduğu sorulara açık ve doğru yanıtlar verilmelidir, ancak anne-baba çocuğu, yaşıtlarıyla kıyaslamamalı, çocuk konuşma olgunluğuna erişmeden konuşmanın gerçekleşmeyeceği unutulmamalıdır.
• Büyük- küçük, sert- yumuşak gibi zıtlıklar içeren oyunlar oynanabilir
  Konuşmalarınıza zamana ilişkin kavramlar katabilirsiniz (bugün, yarın, daha sonra, gelecek hafta gibi).
• Çocuğunuza olaylara ilişkin hisleri ve duyguları hakkında konuşma fırsatı tanıyabilir ve paylaşımda bulunabilirsiniz.
• Kendinize ait sözcük oyunları, tekerlemeler, hikayeler yaratabilirsiniz.
• Sözcük bulma oyunları oynanabilir.
• Dil ötesi becerilere ilişkin oyunlar üretebilirsiniz ( örneğin;bir sözcüğün hangi sesle başladığının ya da bir sesle başlayan sözcüğün bulunması gibi fonolojik farkında olmaya ilişkin aktiviteler).

Bireyin, çevresindeki dünyayı anlamasını ve öğrenmesini sağlayan aktif zihinsel faaliyetlerde gelişime BİLİŞSEL GELİŞİM adı verilmektedir. Bilişsel gelişim; bebeklikten yetişkinliğe kadar bireyin çevreyi, dünyayı anlama, düşünme yollarının daha kompleks ve etkili hale gelme sürecidir.

Bilişsel gelişimi sınıflandıran ilk psikolog Piaget’e göre 2-7 yaş arası ‘işlem öncesi evre’ dir ve dönemin en karakteristik özellikleri benmerkezci düşünce ve oyuna düşkünlüktür. Çocuk bu yaşlarda başkasının bakış açısından düşünemez. Kendini olayların merkezinde görür. Her şeyin kendisi için yaratıldığını düşünür, her şeyi kendine göre değerlendirir (egosantrizm).

 Çocuk dili kullanmaya başladığı için sembolik düşünme becerileri gelişir. Nesneleri sözcüklerle ifade etmeyi öğrenir.

Çocuğumuz Neler Yapabilir?

— 10 Kadar ana ve ara renk tanıyabilirim.
— 12 Parça verildiğinde 10 parçalık bir bilmeceyi tamamlayabilirim.

—Parça ile bütünü aynı zamanda düşünemem.
— Sayı kavramını tam olarak algılayamam. Beynimde sayı ile ilgili işlemler yapamam. Sözel olarak ya da nesnelerle birebir eşleme şeklinde saymam da hiçbir mantığa dayanmayan ezbere saymalardır.
— Nesnelerin görüntüsünün etkisi altında kalırım. Yani miktar, ağırlık ve sayı korunumunu anlayamam. Mesela iki eşit büyüklükteki bardağa su doldurup, eşitlikleri gösterildikten sonra bardaktaki sulardan birini ince uzun bardağa boşalttığınız zaman ince uzun bardakta daha çok su var diye düşünürüm.
— Bu dönemde hâlâ sınıflama ve gruplandırma yapamam. Bir çiçek grubu içinde, gülün grubun parçası olduğunu kavrayamam.
— 4 yaşımdayken yarım bıraktığım bir şeye karşı duyarsızken, artık başladığımı bitirmeyi severim.

Ailelere Öneriler

Çocuğun sorularına bıkmadan cevap verilip, olaylar sebep-sonuç ilişkisi içinde anlatılırsa; çocuğun sözcük bilgisi artmış olur ve olayları birbirine bağlamasına yardım etmiş olunur. 
‘Camdan sarkma’ yerine ‘Camdan sarkarsan düşebilirsin’ gibi…

Çocuğunuz zihinsel olarak hazır olmadan bazı soruların yanıtları öğretilse ve açıklansa da bir şey öğrenemez. Ne öğretildiğini anlamayan çocuk kırılır. Bu yüzden soyut kavramlardan uzak durmak gerekir.

Bellekleri kısa süreli olduğu için öğretilecek bilgiler parça parça açıklanmalıdır.

Oyun, yaratıcı düşünceyi geliştirdiğinden, oyun oynamalarına izin verin.

Çocuğa çevresindeki nesne ve olaylarla ilgili sorular sorun ve onların sorularına basit, anlaşılır cevaplar verin


 

DİL GELİŞİMİ

İnsan doğuştan dil ve konuşma yeteneğiyle doğar. Önce çevresindeki sesleri dinler, bunları anlamaya ve benzerini çıkarmaya çalışır. Ardından sözcükleri kullanarak cümleler kurar, kendisini anlatmak ve çevresini anlamak için...

Sözcükler en güçlü sosyal araçlardır. Yapılan araştırmalar, normal bir bilişsel yapıya sahip olan çocukların 5 yaş dolaylarında yetişkinler kadar düzenli bir biçimde dili öğrendiğini doğrular. Dili öğrenmeyi; doğuştan gelen kapasite ve çevredeki sosyal etmenler etkiler.

Çocukların sözcük dağarcığı 6 yaşına kadar 10.000 sözcüğe ulaşabilir. Yani günde 5 yeni sözcük öğrenebilirler.

Çocuğumuz Neler Yapabilir?

Grup halinde olan konuşmalara katılır.
Hikâye ve masal anlatabilir.
Sıfatları rahat kullanmaya başlar.
İsteklerini ayrıntıları ile anlatabilir.
Bilgisini arttırmak için sorular sorar
Dilbilgisi kurallarına uygun konuşur.
Her şeyin neden ve niçin’i ile ilgilenir.
Söylemek istediğini dile getirmeden önce düşünür, sonra söyler.
Telefonunu ve ev adresini söyleyebilir.
6–8 kelimelik cümleler kurabilir, söylendiğinde tekrarlayabilir.
Soyut nesnelerin anlamlarını sorabilir.
Zıt anlamlı soyut ve somut kelimeleri söyleyebilir.
Günlük yaşantısını anlatabilir.
Yer ve hareket tarif edebilir.

Ailelere Öneriler

  Anne-babalar konuşmalarıyla çocuklara iyi örnek olmalıdırlar.
Evdeki konuşmalar, çocuksu sözcüklerle değil, normal şekilde yapılmalıdır.
Çocuğun düşünme ve anlatma yeteneğini geliştirmesi için zaman tanınmalıdır.
Çocuğun yaşıtlarıyla iletişim kurması sağlanmalı, sorduğu sorulara açık ve doğru yanıtlar verilmelidir, ancak anne-baba çocuğu, yaşıtlarıyla kıyaslamamalı, çocuk konuşma olgunluğuna erişmeden konuşmanın gerçekleşmeyeceği unutulmamalıdır.

Fiziksel gelişim diğer tüm gelişim alanları gibi bireysel değişiklik gösterse de burada ortalama değerleri belirteceğiz. 
0-2 yaş döneminde boyda ve kiloda hızla artış görülür. Bu artış 2 yaşın sonuna doğru önceki döneme göre nispeten yavaşlar. Çocuğunuzun olması gereken ortalama değerlerini aşağıdaki formüllerden takip edebilirsiniz:

BOYU:
 Doğumda .............. 48 - 54  cm              
 1. yılda.................. 25 - 30 cm uzar.                    
2. yıldan itibaren boy artışı:                                   
 Boy (cm)  =  5 x  Yaş +  80  
Örnek: 4 yaş için = 5 x  4 + 80 = 100 cm             
                                          
KİLOSU: 
Doğumda .......... 2500 - 4300 gram
Bebek, ilk  6 ay günde 20 - 30 gram (haftada 150 - 250 gr), 
6. aydan itibaren günde 15 - 20 gr ( haftada 100 - 200 gr) alır.
1. Yaş................ Doğum ağırlığı x 3 
2. Yaş................ Doğum ağırlığı x 4 
2. yıldan itibaren ağırlık artışı: 
 Ağırlık (kg)  = 2 x Yaş + 8 
Örnek: 4 yaş için = 2 x 4 + 8 = 16 kg

2 yaşını tamamlamış çocuklar fiziksel olarak bağımsızlık kazandıkları için sürekli hareket halindedir ve kolay yorulurlar.  Tuvalet ihtiyacında daha bağımsızdırlar, ancak hala biraz yardıma ihtiyaçları olabilir. Geceleri uykuya yatırmak biraz zorlaşabilir. 2+ yaşındaki çocuklar fiziksel olarak şunları yapabilir durumdadır:

• Düşmeden koşabilir ve tırmanır.
• Tek başına merdiven iner ve çıkar.
• Ayak ucuna basarak yürümeyi becerebilir.
• 3 – 5 küpü üst üste koyar.
• Rastgele çizgiler çizerken artık kontrollü yazmaya başlar.
• Büyük butonları açıp kapatabilir.

• Rahatlıkla çömelip kalkabilir.
• Geri geri yürüyebilir.
• Eşyaları çekip itebilir.

PSİKOMOTOR GELİŞİM

Bu dönemde çocukların etkinlik düzeyleri çok yüksektir. İlgilerini çok çeken bir etkinlik yapmadıkça, uzun süre bir yerde oturmazlar. Büyük kaslarını küçük kaslarından daha iyi kullanırlar. Örneğin; 

• Üç tekerlekli bisiklete binebilirler.
• Bir adım atarak merdiven çıkabilirler.
• Tek ayak üzerinde durabilirler.
• Ayakkabılarını genelde ters giyerler, ancak bağcıklarını bağlayamazlar.
• Küpleri üst üste koyabilirler.
• Yuvarlak çizgilere geçiş gözlenir.
• Ana renkleri tanıyabilirler.

• Görme duyumu tam gelişmemiştir. Göz ve küçük kasların tam olarak olgunlaşmaması nedeniyle bazı etkinlikleri yapamazlar yada uzun zamanda yaparlar. Bu dönemde çocuklar iyi seçilmiş aletler ve etkinliklerle denge, koordinasyon ve hız kazanabilirler.
• Düğmelerini açabilirler.
• Bir bardak suyu taşıyabilirler.
• Yürürken engelleri adım atarak rahatlıkla geçerler.

SOSYAL VE DUYGUSAL GELİŞİM

Çocuk, yaşamının ilk iki yılında gösterdiği hızlı gelişimle ikinci yılın sonunda birçok açıdan bağımsız olur. Heyecanlarını göstermeye, kendisini özerk bir varlık olarak tanımaya başlar. Kendisini kanıtlamaya çalışır. Yetişkinlerle basit faaliyetlerde bulunsa bile artık edilgenlikten kurtulmuş, faaliyetlere katılan sosyal ve etken bir üyeye dönüşmüştür.  Dolayısıyla 2+ yaş çocuğunun tüm becerilerini özgür olma, bağımsızlık kazanma duyguları büyük ölçüde etkiler.  Bu dönemde çocuklar duygusal ve sosyal olarak;

• Engellendiğinde karşı çıkar ve söz dinlemezler.
• Sahip olduğu şeyleri kararlılıkla korurlar.
• Benmerkezcidirler. Herkesin kendileri gibi düşündüğünü ya da hissettiğini sanırlar. Empati geliştiremezler.
• İsteklerini erteleme veya duruma göre değiştirme anlayışları yeterince gelişmemiştir.
• Evcilik oynarlar, böylece yaşam içindeki sosyal rolleri prova ederler.
• Ev işlerine yardım edebilirler.

GELİŞİM DÖNEMLERİNDE ÇOCUĞUNUZU DESTEKLEMEK İÇİN NELER YAPABİLİRSİNİZ?

• Çocuğunuza değer verin. Bu onun benlik saygısını geliştirecektir.
• Çocukla iletişim çok önemlidir. Sağlıklı iletişim kurabilmek için, ona karşı “sen” dilini değil “ben” dilini kullanın.Örneğin; “Sen kötü bir çocuksun” yerine, “Böyle davranmam beni çok rahatsız ediyor” gibi.
• Çocuğunuza iyi birer model olun. Çocuğunuzun duygusal yönden onaylamadığınız davranışlarına her zaman tepki vermeyin ve görmezlikten gelin.
• Onu sorumluluk almaya özendirin. Bunun için olumlu pekiştireçler kullanın.
• İnatlaştığı durumlarda, istediğinizi anlattıktan sonra bir süre bekleyerek sakinleşin ve durumu anlaması için zaman tanıyın.
• Sizinle inatlaştığında dikkatini olumlu bir yöne yöneltebilirsiniz. İstediği oyuncağı almadığını için bağırıyorsa geçen bir kediyi ya da ilgisini çekebilecek herhangi bir şeyi göstererek dikkatini dağıtın.

Çocuğunuza sonsuz alternatifler yerine sınırlı seçenekler sunun. Sabah uyandığında “Hangi kazağını giymek istersin” diye sormak yerine “Kırmızı kazağını mı, yoksa yeşil kazağını mı giymek istersin?” diye sorun. Böylece çocuğunuz kendisine değer verildiğini düşünerek seçeneklerden birini daha kolay kabul edecektir.

• Çocukların rahatlıkla alıp kullanabilecekleri yerlere oyuncaklarını yerleştirmelerini sağlayın.
• İçerisine şekilleri yerleştirebilecekleri şekil kutuları verebilirsiniz.
• Çocuklarınıza 2-5 dakika sürecek kısa hikayeler okuyun.
• Çocuklarla okulda öğrendikleri ya da sizlerin öğrettiği şiir ve parmak oyunlarını tekrarlayın.
• Çocukların kullanabilmeleri amacıyla, dramatik oyun köşesinde şapka, çanta, küpe gibi aksesuarlar bulundurun.
• Çocukların kendilerini görebilecekleri yerlere aynalar asın. 

     Fiziksel gelişim; beden ve fiziksel görünüşteki değişme kadar psiko-motor becerilerdeki gelişimi de kapsamaktadır.

Bedensel gelişim boy, ağırlık ve hacimde artışın yanı sıra, vücudun sistemlerinin kendinden beklenen fonksiyonları yerine getirecek duruma gelmelerini de kapsar.

2-6 yaş döneminde bedensel gelişim hızı, 0-2 yaşa göre azalmıştır.Yaşamın ilk ve üçüncü yılları arasındaki büyüme üçüncü ve beşinci yılları arasındaki büyümenin yaklaşık 2 katıdır.Üç yaşlarında kızlar ortalama 94 cm uzunluğunda 13 kg ağırlığındadır.Çocuk dört yaşında doğum boyunun iki katına ulaşır.Kız ve erkek çocukları arasında boy ve ağırlık yönünden farklılıklar görülmektedir.

Kuşkusuz, bunların yalnızca ortalama olduğu, çocuklar arasında genellikle büyük farklılıklar bulunduğu anımsanmalıdır.

PSİKO-MOTOR GELİŞİM

Psiko-motor gelişim, çocuğun  vücudunu kontrol altına almada gösterdiği becerinin artmasıdır.Diğer bir deyişle, psiko-motor gelişim, zihin-kas koordinasyonuna dayalı davranışların gelişimidir.

Beden Duruşu ve Motor Becerileri

Merdivenlerden yukarı ayak değiştirerek çıkar ve aşağı inerken –dengeyi sağlayabilmek için- her basamakta ayağını bitiştirir.

Çocuk parkı gibi alanlarda aletlere çevik bire şekilde tırmanabilir. 

Kısa bir süre için tek ayağının üzerinde durabilir.  

Koşarken ve büyük oyuncakları itip çekerken önüne çıkan engelleri aşabilir, köşeleri dönebilir.

Büyük oyuncakları ileri,geri ve yanlara doğru eksiksiz bir güvenle yönlendirebilir.

İnce Motor Becerileri

Her iki elini ustaca işbirliği içinde kullanabilir.

Kalemi daha sık kullandığı eliyle, ilk iki parmağı ile başparmağı arasında ucuna yakın tutar.

7 parçalı yap – boz yapabilir.

Hamur ve çamuru manipule edebilir.

Parmak boyası yapar.      

Boncuk dizebilir.                      

Makas kullanır.

Zıplayan topu tutabilir.

Sınırlar içinde boyama yapabilir.

Öz-Bakım Becerileri

Palto ve elbiseyi çıkarabilir.
Eşofman gibi şeyleri giyebilir.
Pantolonunu çıkarabilir.
Gündüzleri kuru kalabilir.
Söylenince oyuncaklarını toplayabilir.
Yardımla el yıkar.
Büyük düğme ve çıtçıtları açabilir.
Elbiselerini askıya asabilir.
Tehlikelerden kendini koruyabilir,bir yerine bir şey olsa haber verir.

Taklit Becerileri

Sözel taklit yapabilirler.

Bir sesi (3 – 4) sayıyı tekrarlar.

6 kelimeli bir cümleyi tekrarlar.

Hamur ile şekil yapmayı taklit edebilirler.

ÇOCUĞA NASIL YARDIMCI OLUNABİLİR ?

Çocuğa büyük kağıtlar, kurşun kalem, pastel boya ve kuru boya vererek resim yapmaya özendirin…

Küpten köprüler yapın ve çocuğa model olun. Ondan da köprü yapmasını isteyin. Gerekirse yardımcı olun ve çocuğu köprü yapmada  cesaretlendirin…

Daha önceden hazırladığınız nesnelerle “büyük mü, küçük mü”, “ uzun mu, kısa mı”  gibi miktarla ilgili oyunlar oynayın…

Çocuğun yaşına uygun, resimli bir kitabı çocuğunuza gösterin.

İlk önce siz, ilk sayfalardaki resimlerin hikayesini anlatın. İlerleyen sayfalarda, çocuğun resimleri anlatması için onu cesaretlendirin. Çocuğa anlattıkları hakkında sorular sorarak neden-sonuç ilişkisi  kurmasına, olayları doğru sıralamasına yardımcı olun…

Çocuğun önüne değişik renklerde nesneler koyun ve renkleri birer birer sorun. Eğer çocuk, nesnelerin

renklerini doğru söylemeye başlamışsa onu ödüllendirin…

Sözel olarak çocuktan oyuncağı kutunun üstüne, yanına, sağına soluna ve arkasına koymasını isteyin. Çocuk doğru yaptığı zaman, onu ödüllendirin…

Çocuğunuza onun bağımsız bir birey olduğunu hatırlatın. Ona kendi ile ilgili insiyatifler verin. Örneğin kendi elbisesini seçme şansı tanıyın…

Düzen alışkanlığını kazandırabilmek için onu düzenli olmaya özendirin. Oyuncaklarını dağıttığı zamanlarda,   “ oyuncakların dağılmış, istersen birlikte toplayalım” diyerek onu düzenli olmaya cesaretlendirin…

İstenmeyen davranışı unutturmak için çocuğu ilgilenebileceği nesnelere yönlendirin. Bunun için, su, kum oyunu, makasla resim kestirmek gibi faaliyetler, enerjinin yapıcı ve yararlı bir hale dönüşümünü sağlar.

SOSYO-DUYGUSAL GELİŞİM

Sosyo-duygusal gelişim, çocuğun duygularının farkında olması, kendini tanıması, yeterliliklerini ve yetersizliklerini bilmesi, hangi durumda nasıl davranacağını bilerek duyguları üzerinde denetiminin artması, böylelikle iç dünyasında yaşadıkları ile çevrenin beklentileri arasında denge kurabilmesi, yaşadığı topluma uyum sağlaması olarak ifade edilir. Çocuk, duygusal gelişim sürecinde olumlu ve olumsuz duyguları doğal bir şekilde yaşar. Olumlu duygulara uygun tepkiler vermek önemliyken, çocuğun olumsuz duygular yaşanma sıklığı ve yoğunluğu çok önemlidir.

İleriye yönelik olumsuz duyguların oluşmasını engellemek için çocukta “temel güven duygusunu” oluşturmak çok önemlidir. Çocuktaki bu duygu, beslenme ve bakım sürecinde ona en yakın kişi ile kurduğu ilişki sonucu oluşur. Gelişimi olumlu yönde etkileyen bu duygu, çocuğun istenen davranışlara yönelmesinde etkili olur. Araştırmalar, temel güven duygusu geliştirmemiş çocukların ileride aşırı korkular, kıskançlık, sabırsızlık, saldırganlık gibi anti-sosyal davranışlar gösterme olasılıklarının fazla olduğunu ortaya koymaktadır.

Temel güven duygusunun kazanıldığı ilk 2 yıl oldukça önemlidir. Çocuklar 3 yaşına geldiklerinde ise, duygusal tepkilerinin gelişmesiyle tüm duygu türlerini yaşarlar. Korku ve kaygı, kıskançlık, öfke ve sevinç sıklıkla gözlenir. 

+3 YAŞ ÇOCUĞUNUN SOSYO-DUYGUSAL GELİŞİM ÖZELLİKLERİ

Ø      Uyumadan önce anne-babayı yanında ister.

Ø     Ben merkezcidir.

Ø      Kendi yaşıtına ilgi göstermeye başlar.

Ø      Diğer çocukları birey olarak kabul etmekte zorlanır.

Ø      Taklit eder.

Ø      Hayal gücü fazladır.

Ø      Kendi kendine konuşma azalır.

Ø      Paylaşma anlayışı gelişmiştir.

Ø      Küçük kardeşine sevgi gösterir.

Ø      Cinsiyetine uygun davranışlar gösterir.

Ø      Çevresi ile etkileşime girmiştir.

Ø      Karşılarındaki kişinin üzgün veya kızgın olduğunu anlayabilirler.

Ø      Korku ve fobiler geliştirebilirler.

Ø      Evcilik oynar.

Ø      Ev işlerine yardım eder.

Ø      Bazı arkadaşlarına daha fazla ilgi gösterir.

Ø      Bağırma, yerde yuvarlanma, tepinme, tekmeleme, bir şeyleri fırlatma gibi davranışlara rastlanabilir.

ÇOCUĞUNUZU DESTEKLEMEK İÇİN NELER YAPABİLİRSİNİZ?

•   Çocuğunuza değer verin. Bu onun benlik saygısını geliştirecektir.

•   Çocukla iletişim çok önemlidir.

•   Sağlıklı iletişim kurabilmek için, ona karşı “sen” dilini değil “ben” dilini kullanın. Örneğin; “Sen kötü bir çocuksun” yerine, “Böyle davranmam beni çok rahatsız ediyor” gibi.

•   Çocuğunuza iyi birer model olun. Çocuğunuzun duygusal yönden onaylamadığınız davranışlarına her zaman tepki vermeyin ve görmezlikten gelin.

•   Onu sorumluluk almaya özendirin. Bunun için olumlu pekiştireçler kullanın.  

•   İnatlaştığı durumlarda, istediğinizi anlattıktan sonra bir süre bekleyerek sakinleşin ve durumu anlaması için zaman tanıyın.

•   Sizinle inatlaştığında dikkatini olumlu bir yöne yöneltebilirsiniz. İstediği oyuncağı almadığını için bağırıyorsa geçen bir kediyi ya da ilgisini çekebilecek herhangi bir şeyi göstererek dikkatini dağıtın.

•    Çocuğunuza sonsuz alternatifler yerine sınırlı seçenekler sunun. Sabah uyandığında “Hangi kazağını giymek istersin” diye sormak yerine “Kırmızı kazağını mı, yoksa yeşil kazağını mı giymek istersin?” diye sorun.

•   Sosyal deneyimler kazanması için ortamlar hazırlayın. (arkadaş gruplarına, etkinliklere katılma vs.)

•    Duygularını ifade edebilmesi için ona fırsat verin. (sözle, dramatizasyon, öykü anlatma vs. yollarla)

•    Çeşitli durumlarla duygularını konuşun.

•    Sosyalleşme süreci için evde demokratik bir ortam yaratın.

     4 yaş çocuğu artık kendi dünyası dışındaki dünyanın kurallarını olduğunu ve başkalarının hak ve istekleri olduğunu görür ve “BEKLEMEYİ” öğrenir.  Buradaki temel ilke, çocuğun isteklerinin bazılarına er-geç kavuşacağına inanmasıdır.

     4 yaş çocuğu değişken bir görünüm sergiler. Genellikle yarım bırakılan bir şeye karşı duyarsızdır. Sorgu çağı 4 yaşında en yüksek düzeye çıkar.

     4 yaş çocuğu hareketlidir. Tırmanma, şıçrama, atlama, hızla bisiklet pedallama ve takla atma gibi enerji harcamayı gerektiren bedensel etkinlikleri sever. Koşma, ani durma gibi ani dönüşleri büyük bir ustalıkla yapabilir. Parmak uçlarında oldukça dengelidir. Merdivenleri tek başına yardımsız ve ayak değiştirerek tırmanır. Eğer yardım edilirse uzun bir merdivenden ayak değiştirerek inebilir.

     4- 5 yaş arası çocuğa , ayaklarını bitiştirerek zıplama, bir ayağından ötekine sıçrayarak geçme, ip atlama, duruş değiştirme (ayakta durma, oturma, çömelme vb.), düz yürüme ve top atıp tutma öğretilebilir.

PSİKOMOTOR GELİŞİM

     Psikomotor gelişim bireyin doğum öncesi döneminden başlayarak yaşamının sonuna kadar devam eden ve hareketleriyle ilgili davranışlarındaki değişimleri kapsayan bir süreçtir. Çocuk doğduğunda tepkiye hazır olma, hareket, dinamik dikkat ve esneklik gibi psikomotor yeteneklere sahiptir.

Psikomotor Gelişim Özellikleri

·           Çatal, bıçak v kaşığı yetişkinler gibi, becerikli bir şekilde kullanır. Yardımsız yemek yiyebilir.

·           Ayak değiştirerek merdivenleri çıkar ve iner.

·           Üç tekerlekli bisiklette ustalaşmıştır.

·           Topu vurma, zıplatma gibi beceri isteyen top oyunlarında ustalaşmıştır.

·           Kalemi yetişkin gibi tutar.

·           Boncukları ipliğe dizebilir.

·           Çizgi ile şekil kopya eder.

·           Çöp adamlar çizerler.

·           Tuvaletini kendisi halleder.

·           Yardımla diş fırçalar, saçını tarayabilir.

·           Kendi kendine giyinip, soyunabilir.

·           Dizlerini kırmadan öne eğilerek, yerdeki nesneleri dizip düzenler ve eline alabilir.

·           İstenildiğinde ya da kendiliğinden, tanınabilir biçimde evler çizer.

·           Ufak bir makasla sekil kesebilir ve başka bir kağıtta bulunan ayni şeklin üzerine yapıştırabilir.

·           Örneğe bakarak çapraz işareti ( ayrıca V, H, T, O ) çizebilir.

SOSYO-DUYGUSAL GELİŞİM

     Sosyo-duygusal gelişim, çocuğun duygularının farkında olması, kendini tanıması, yeterliliklerini ve yetersizliklerini bilmesi, hangi durumda nasıl davranacağını bilerek duyguları üzerinde denetiminin artması, böylelikle iç dünyasında yaşadıkları ile çevrenin beklentileri arasında denge kurabilmesi, yaşadığı topluma uyum sağlaması olarak ifade edilir. Çocuk, duygusal gelişim sürecinde olumlu ve olumsuz duyguları doğal bir şekilde yaşar. Olumlu duygulara uygun tepkiler vermek önemliyken, çocuğun olumsuz duygular yaşanma sıklığı ve yoğunluğu çok önemlidir.

     İleriye yönelik olumsuz duyguların oluşmasını engellemek için çocukta “temel güven duygusunu” oluşturmak çok önemlidir. Çocuktaki bu duygu, beslenme ve bakım sürecinde ona en yakın kişi ile kurduğu ilişki sonucu oluşur. Gelişimi olumlu yönde etkileyen bu duygu, çocuğun istenen davranışlara yönelmesinde etkili olur. Araştırmalar, temel güven duygusu geliştirmemiş çocukların ileride aşırı korkular, kıskançlık, sabırsızlık, saldırganlık gibi anti-sosyal davranışlar gösterme olasılıklarının fazla olduğunu ortaya koymaktadır.

     4–6 yaşlarında duygusal tepkiler daha bilinçli bir hal alır. Bu dönemde, bir becerinin kazanılması karşısında çevresindekilerin olumlu tepkileri güven duygusunu geliştirir. Becerilerinin kazanılamaması ise hayal kırıklığına neden olabilir.

Sosyo-Duygusal Gelişim Özellikleri

·        Toplumsal davranışları örnek alır.

·        Diğer çocuklarla birlikte oynamaktan zevk alır.

·        Arkadaşlarının isteklerinin yerine getirilmesini ister.

·        Sorumluluklarını yerine getirmeye başlar.

·               Sırasını bekler.

·               Grup oyunu oynayabilir.

·               Duygularını ifade edebilir.

·               Başkalarının duygusal tepkilerini anlayabilir.

·               Küçük kardeşine sevgi gösterir.

·               Cinsiyetine uygun davranışlar gösterir.

·               Çevresi ile etkileşime girmiştir.

·               Korku ve fobiler geliştirebilirler.

·               Bağırma, tepinme, tekmeleme, bir şeyleri fırlatma gibi davranışlara rastlanabilir.

·               Ev işlerine yardım eder.

·               Bazı arkadaşlarına daha fazla ilgi gösterir.

·               Oyun arkadaşı her iki cinsten olabilir.

ÇOCUĞUNUZU DESTEKLEMEK İÇİN NELER YAPABİLİRSİNİZ?

·               Çocuğunuza değer verin. Bu onun benlik saygısını geliştirecektir.

·               Çocukla iletişim çok önemlidir. Sağlıklı iletişim kurabilmek için, ona karşı “sen” dilini değil “ben” dilini kullanın.Örneğin; “Sen kötü bir çocuksun” yerine, “Böyle davranmam beni çok rahatsız ediyor” gibi.

·               Çocuğunuza iyi birer model olun. Çocuğunuzun duygusal yönden onaylamadığınız davranışlarına her zaman tepki vermeyin ve görmezlikten gelin.

·               Onu sorumluluk almaya özendirin. Bunun için olumlu pekiştireçler kullanın.

·               İnatlaştığı durumlarda, istediğinizi anlattıktan sonra bir süre bekleyerek sakinleşin ve durumu anlaması için zaman tanıyın.

·               Sizinle inatlaştığında dikkatini olumlu bir yöne yöneltebilirsiniz. İstediği oyuncağı almadığını için bağırıyorsa geçen bir kediyi ya da ilgisini çekebilecek herhangi bir şeyi

·         göstererek dikkatini dağıtın.

·         Çocuğunuza sonsuz alternatifler yerine sınırlı seçenekler sunun. Sabah uyandığında “Hangi kazağını giymek istersin” diye sormak yerine “Kırmızı kazağını mı, yoksa yeşil kazağını mı giymek istersin?” diye sorun.

·         Duygularını ifade edebilmesi için ona fırsat verin. (sözle, dramatizasyon, öykü anlatma vs. yollarla)

·         Sosyal deneyimler kazanması için ortamlar hazırlayın. (arkadaş gruplarına, etkinliklere katılma vs.)

·         Çeşitli durumlarla duygularını konuşun.

·         Sosyalleşme süreci için evde demokratik bir ortam yaratın.

ÖRNEK OYUNLAR

Gelişim Alanı: Psikomotor Gelişim

Oyunun Adı: Şef Der ki

Düzey: 4-5 yaş

Uygulama: Çocuk(lar) dirseklerini masaya dayar, ellerini yukarı kaldırıp bekler . Şef (veli) oyuna başlar:

-         Şef der ki parmaklar aşağı. (parmaklar masaya bakar.)

-         Şef der ki parmaklar yukarı.(parmaklar yukarı kaldırılır.)

-         Şef der ki parmaklar sallansın. ( Parmaklar yukarıdaysa yukarıda, aşağıdaysa aşağıda sallanır.)

-         Şef der ki, dedikten sonra oyunu yöneten sesini çıkarmaz, hiçbir hareket yapmazsa, çocuklarda eski durumda kalmalıdır. (Şef, çocukları yanıltmak için, söylediğinden başka bir hareket yapar. Bu sırada çocuklar, şefin dediğini yapmalı, fakat yaptığını yapmamalıdır.)

Gelişim Alanı: Sosyal Gelişim– Duygusal Gelişim

Oyunun adı: Muzlar

Hedef: Başkaları ile olumlu ilişkiler kurabilme ve duygularını uygun yollarla gösterebilme

Düzey: 3-6 Yaş

Uygulama: Bir oyuncu ebe seçilir. Mümkün olduğunca ‘ne’ soruları sorulur. Ebenin tüm sorulara yanıtı ‘muz’dur. Oyunun amacı güldürmektir. İlk gülen kişi ebe olur. Sorular mümkün olduğunca komik durumlar yaratacak biçimde sorulur. Bu oyunda evet-hayır soruları sorulmaz. Yalnız ‘ne?’ sorulabilir.

Muz yerine makarna, soğan, veya ıspanak gibi değişik sözcükler de seçilebilir.

Örnek: Dünyada en çok neyi seversin - Muz

Her sabah yüzünü ne ile yıkarsın? –Muz

Ayşe’nin partisinde ne giyeceksin? –Muz

Yeni bebeğine ne ad vereceksin? –Muz

Okul öncesi dönemde fiziksel gelişim bebeklik dönemine oranla yavaşlar. 5 yaşındaki çocuğumuz yaklaşık olarak 15–20 kg. ağırlığında ve 114–116 cm uzunluğundadır. Bu yaşlarda kızların fiziksel gelişimi ve fiziksel başarısı erkeklere göre daha üstündür. Çocuklar için fiziksel gelişim önemlidir, çocuğun kendine olan güvenini belirleyen önemli faktörlerden biridir.

Çocuğumuzun fiziksel özellikleri nelerdir?

—Süt dişleri düşmeye başlayabilir. 
—Sağ veya sol el tercihi belirginleşir. 
—Ayrıntılı yapıları kurar. 
—Kolay yorulur. 
—Kendi başına banyo yapar, yemek yer, giyinir, tuvalete gider.

—Hareketli oyunlardan hoşlanır.

—Sesli ritim çalgılardan hoşlanır.

—Kas hâkimiyeti tam anlamıyla gelişmiştir.
—İnce bir çizgi üstünde kolaylıkla yürüyebilir.

—Tırmanma, kaydıraktan kayma, sallanma, kazma ve daha pek çok hareket becerisinde etkinleşmiş, ustalaşmıştır.
—Hareketlerini müziğin ritmine uydurabilir.
—Hareket etme ve duruş vaziyeti daha kararlıdır ve denge hemen hemen mükemmeldir.

—5 dakika süreyle kımıldamadan oturabilir.

PSİKOMOTOR GELİŞİM

Motor gelişim, fiziksel büyüme ve merkezi sinir sisteminin gelişimine paralel olarak organizmanın isteme bağlı hareketlilik kazanmasıdır. Çocuklar evde veya okulda oynarken sürekli bir motor hareketlilik içindedirler. Hoplarlar, zıplarlar, hamurlarla oynarlar ve gün boyu motor hareketlilikleri sürer. Motor etkinlikler her zaman tek başına görülmez bazen bir oyunun içinde karşımıza çıkar. Örneğin; bloklarla inşa ettikleri köprünün altından sürünerek geçerler.

Erkek çocuklarla kız çocukları karşılaştırdığımızda, erkeklerin kızlara oranla daha fazla hareket ederek oynadıkları görülür. Motor gelişimdeki pek

çok beceri, çocukların kendi istekleriyle başladıkları ve canları istediği için yaptıkları şeylerdir. Bu şekilde başlayan hareketler daha sonraki pek çok karmaşık becerinin temelini oluşturur. 

Büyük Kas Psikomotor Gelişimi

Ayakta durma, yürüme, koşma, sallanma, dönme, yuvarlanma, zıplama, denge gibi hareketler üzerindeki kontrolü anlatmak için kullanılır.

Neler Yapabilirim?

· Tek ayağımın üzerinde 10 saniye durabilirim.
·  Sözel yönlendirmelere göre değişik hızlarda ve yönlerde yürüyebilirim.
· Öne doğru taklalar atabilirim.
· Beş kez üst üste eğilerek dizimi büküp kaldırabilirim.
· Ayaklarım tutulduğunda ellerimin üstünde yürüyebilirim.
· Tek ayağımın üstünde sıçrama hareketi yapabilirim.
· Kendime doğru atılan topu tutabilirim.
· Müzikli dairesel oyunlar oynayabilirim.
· Koşarken yerdeki nesneleri toplayabilirim.
· Zıplayan topu yakalayabilirim.
· Her iki elimle de bir nesneyi veya bir eli, kuvvetle sıkabilirim.
· Parmak uçlarıma basarak iki metre kadar koşabilirim.

Küçük Kas Psikomotor Gelişimi

Elin ve ayağın kullanılması becerileri ince motor beceriler olarak adlandırılır. Tutma, kavrama, yazma, yırtma, çizme, yapıştırma, kesme gibi beceriler örnek olarak verilebilir.

Neler Yapabilirim?

·Model olunduğunda ayakkabı bağcığıyla düğüm atabilirim.
·Anahtarla kapı kilidini açabilirim.
·Nokta nokta verilen bir resmin noktalarını birleştirebilirim
·6 kısımlı bir adam resmi çizebilirim ve eksik çizilmiş bir adam resmini tamamlayabilirim.
·Söylendiğinde yatay, dikey, artı, çarpı, daire, üçgen, kare, dikdörtgen şekillerini çizebilirim.
·1'den 10'a kadar olan sayıları kopya edebilirim.
·Labirent bulmacaları tamamlayabilirim.
·Bir kâğıdı dörde katlayabilirim.
·Gösterildiğinde bir kareyi üçgen şeklinde katlayabilirim.
·Bir kavanozun kapağını açıp kapayabilirim.
·Tahta çekiç ile tahtaya çivi çakabilir.

Ailelerin kullanabilecekleri etkinlik örnekleri:

—Çocuğunuzun yatağının içine uzanabileceği mesafeye uygun nesneler yerleştirilebilir.

—Karşılıklı otururken top, küp gibi nesnelerle oyunlar oynayın.

   —Çocuklar için hazırlanmış kalın kapaklı ve kalın sayfalı olan kitapları çocuklarınıza hediye edebilirsiniz.

SOSYO-DUYGUSAL GELİŞİM

Sosyo-duygusal gelişim, çocuğun duygularının farkında olması, kendini tanıması, yeterliliklerini ve yetersizliklerini bilmesi, hangi durumda nasıl davranacağını bilerek duyguları üzerinde denetiminin artması, böylelikle iç dünyasında yaşadıkları ile çevrenin beklentileri arasında denge kurabilmesi, yaşadığı topluma uyum sağlaması olarak ifade edilir.

Çocuğun gösterdiği ilk duygusal tepkiler, gülme ve ağlamadır. Çocuk duygularını bu tepkilerle dışarıya yansıtır. Ancak sadece duygularını açığa vurması yeterli değildir. Duyguların karşısındakiler tarafından anlaşılması da beklenir.